عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣ - حكم صورتى كه مدعى بگويد بينه دارم

ترجمه:

و همچنين مدّعى بدون اذن حاكم نمى‌تواند منكر را قسم دهد.

حكم منازعه بعد از قسم خوردن منكر

پس از ادّعاى مدّعى اگر منكر براى تثبيت انكار خود قسم بخورد ادّعاى مزبور ساقط مى‌گردد و بدين ترتيب بر مدّعى حرام است از وى تقاص نمايد چنانچه اگر بيّنه هم بياورد از او پذيرفته نميشود.

حكم منازعه بعد از رد كردن قسم به مدّعى‌

و اگر منكر قسم نخورده بلكه آن را به مدّعى ردّ نمود حكم آن است كه مدّعى موظف است به قسم خوردن لذا اگر او نيز قسم نخورد ادّعايش ساقط مى‌گردد.

حكم منازعه بعد از نكول نمودن منكر از قسم‌

و اگر منكر از خوردن قسم نكول نمود در اين صورت نيز قسم را به مدّعى رد مى‌كنند.

ولى برخى از فقها فرموده‌اند:

به مجرّد نكول منكر از قسم بايد بنفع مدّعى حكم كرد و نيازى به ردّ قسم به وى نمى‌باشد.

البته رأى اوّل به صواب نزديك‌تر است.

حكم صورتى كه مدّعى بگويد بيّنه دارم‌

و اگر مدّعى بگويد: بيّنه دارم حاكم بايد به او بفهماند كه وى مى‌تواند آنرا حاضر كند لذا جهت اين تفهيم حاكم به او بگويد:

اگر مى‌خواهى بيّنه‌ات را حاضر نما.

اگر مدّعى بگويد: بيّنه‌ام غائب است.

حاكم او را مخيّر مى‌كند بين اينكه يا منكر را قسم بدهد و يا صبر كند تا بيّنه‌اش حاضر شود.